عسل طبیعی

کندو چیست؟کندو چیست؟
کندو محلی است که زنبورها در آن تولد یافته، کار کرده، خواهران و برادران خود را پرورش داده و مواد غذایی لازم را در آن انبار و ذخیره می کنند. خلاصه آن که کندو خانه و انبار ذخیره مواد غذایی تابستانی و به ویژه زمستانی زنبور عسل است.
2 نوع کندو وجود دارد: الف ـ با قاب های ثابت ب ـ با قاب های متحرک
الف ـ‌کندوهای با قاب های ثابت یا کندوی محلی
انواع و اقسام آن در شهرستان ها و روستاهای ایران دیده می شوند. شان هایشان به بدنه ی کندو چسبیده و در نتیجه این کندوها غیر قابل باز کردن و کنترل می باشند. این نوع کندوها از هزارها سال پیش در کشور ما وجود داشته و هنوز هم با همان وضع و ساختمان ابتدایی در بعضی روستاهای ایران دیده می شوند.
در کندوی با قاب های ثابت هرگاه بیماری کوچک و بی اهمیتی بروز کند یا حتی اگر فقط زنبورهای آن غذای کافی نداشته باشند. به علت ثابت بودن شان ها و در نتیجه غیر قابل کنترل بودن وضع داخلی کندو جمعیت آن محکوم به مرگ و نابودی است. حال آن که در کندوهای با قاب های متحرک (کندوهای جعبه ای) به راحتی امکان پذیر است و رفع کمبود غذایی زنبورها امروزه ساده ترین کاری است که ما در زنبورداری با کندوهای مدرن جعبه ای می شناسیم. به همین دلیل کندوهای با قاب های ثابت در حال از بین رفتن هستند.
انواع کندوهای با قاب ثابت عبارتند از:
1 ـ‌ کندوهای تنه درختی: کندوی تنه درختی، قسمتی از تنه درخت به طول تقریبی یک متر و قطر حدود 30 الی 40 سانتی متر است که داخلش را خالی و دو طرفش را با تخته و گل مسدود کرده اند. در وسط کندوهای تنه درختی نقطه ای  را برای ورود و خروج زنبورها سوراخ می کنند. این نوع کندوها در مناطق جنگلی شمال ایران مثل گیلان و مازندران و گرگان دیده می شوند.
2 ـ‌ کندوهای گلی: کندوهای گلی به شکل استوانه ای و مانند کندوی تنه درختی بوده ولی از گل رس خام یا پخته درست شده اند. قطر این استوانه ها حداقل 30 سانتی متر و طول شان حدود یک متر است. این کندوها امروزه در روستاهای اطراف اصفهان و به ویژه نواحی بختیاری دیده می شوند.
3 ـ کندوهای سبدی: کندوهای سبدی مانند بشکه ای از تخته های کم عرض ولی طویل، به طول و قطر کندوهای گلی درست شده اند. در حوالی خوانسار از این نوع کندوها نسبتاً زیاد دیده می شد. که فعلاً به سرعت در حال از بین رفتن است و به تدریج کندوهای جعبه ای (با قاب های متحرک) جانشین آن می گردند.
4 ـ‌ کندوهای کوزه ای: این نوع کندوها از دو کوزه ی تو در تو درست می شوند. کوزه ی جلویی معمولاً محل تخم گذاری ملکه بوده و کوزه ی عقبی جای جمع آوری عسل است. کندوهای کوزه ای بیشتر در استان های کردستان و کرمانشاه وجود داشته و هنوز هم مورد استفاده می باشند. محصول عسل در این کندوها بسیار محدود است و هرگز از 6 الی 8 کیلو در سال تجاوز نمی کند. کندوهای کوزه ای معمولاً در دیوار اطاق و خانه یا حتی در دیوار جداگانه کنار یک باغ محبوس هستند.
5 ـ‌کندوهای کدویی: از این کندوها در خراسان یعنی اطراف اسفراین وجود دارند. هر کندو عبارت از کدویی است که داخلش را خالی کرده اند. کندوی کدویی هم مثل کندوی کوزه ای در دیوار جای گذاری می شود.
ب ـ‌ کندوهای با قاب های متحرک
در ایران این کندوها را جعبه ای یا کندوهای فرهنگی می نامند. جنس آن از تخته است. ولی به تازگی نوع پلاستیکی آن نیز به بازارهای جهانی از جمله به ایران وارد شده است. کندوی جعبه ای قابل باز کردن بوده و به هنگام لزوم می توان قاب هایشان را بیرون آورده و داخل آن را کنترل کرد. این نوع کندوها تشکیل شده است از یک جدار که مثل جعبه از چهار تخته یا دیواره درست شده، یک کف و یک سقف. در جلوی آن سوراخی به ارتفاع 7 میلی متر و طول 10 سانتی متر به نام سوراخ پرواز وجود دارد که زنبورها از آن جا به خارج رفت و آمد می کنند.
تخته ای به عرض 8 سانتی متر، متصل به سوراخ پرواز، به جدار کندو میخ شده که زنبورها هنگام بازگشت رویش فرود آمده و از آن جا از راه سوراخ پرواز به داخل کندو می روند. این فرودگاه زنبورها، تخته پرواز نامیده می شود. روی هر طبقه یک طبقه دیگر به همان اندازه به نام اطاق عسل قرار می دهند. در ایران معمولاً اطاق عسل برابر نصف طبقه ی پایین (اطاق ملکه) است، به همین دلیل آن را نیم طبقه می نامند. در داخل هر طبقه از کندو 10 عدد قاب چوبی با شان بافته شده از موم آویزان است که ته آن ها از کف کندو فقط 2 سانتی متر فاصله دارد. خوبی کندوهای پلاستیکی در کمی وزن آن ها است. وزن یک کندوی سه طبقه ی چوبی خالی 18 و پلاستیکی 5/2 کیلوگرم است.
قاب، دیوار، شان
برای ساختن شان ها باید دیواره مومی را به قاب چسبانده داخل کندو آویزان کرد. زنبورها دیواره را بافته و تبدیل به شان یا قاب بافته شده می کنند. به منظور نشان دادن فرق بین قاب، دیوار و شان آن ها ر به طریق زیر تعریف می کنیم:
قاب عبارت است از چهارچوبی، مثل قاب عکس، که از 4 تخته باریک میخ شده به هم درست شده و بزرگی آن ها در انواع مختلف کندوها با هم فرق دارند.
دیواره عبارت است از قسمت داخلی قاب که داخل آن سیم دوزی شده و یک صفحه مومی به آن چسبانیده اند. برای درست کردن دیواره، صفحه ی مومی را روی تخته ی موم دوز گذاشته و قاب سیم دوزی شده را روی همه ی آن ها قرار می دهند. آن گاه سیم را به وسیله ی چرخی به نام چرخ موم دوز به داخل صفحه مومی فشار می دهند تا سیم به داخل موم فرو رفته آن ها را به یکدیگر خوب بدوزد. برای این که هنگام کار، موم به موم دوز نچسبد باید موم دوز را داخل آب جوش گذاشت.
شان یا قاب بافته شده دیواره های است که زنبورها روی آن کار کرده و حفره ها یا سلول های 6 ضلعی به تعداد زیاد و به عمق حدود 12 تا 18 میلی متر برای ذخیره کردن عسل و گرده گل یا برای تخم گذاری ملکه در روی آن درست کرده اند.
چهار طرف دیواره مومی را با کمی موم ذوب شده، به وسیله یک قاشق فلزی در محل تماسش با قاب به هم دیگر متصل می کنند.
البته چسباندن قسمت پایین صفحه ی مومی به قاب لزومی ندرد. معمولاً زنبورها خودشان این کار را به عهده می گیرند.
همان طوری که پیش از این هم گفته شد بافتن دیواره و تبدیلش به شان بافته شده کاری است که به عهده زنبورها می باشد و آن هم تنها هنگامی برایشان امکان پذیر است که در طبیعت گل و شهد و گرده به حد وفور وجود داشته باشد (بهار). شان بافته شده انبار ذخیره عسل و گرده گل به ویژه برای زمستان زنبورها است. ضمناً سلول های آن محل تخم گذاری ملکه و رشد لاروها می باشد.
در اواسط بهار تعداد زنبورهای کندو خیلی زیاد می شوند و احتیاج به جای بیشتر در کندو دارند و از طرف دیگر ملکه قسمت اعظم سلول های موجود در شان ها را با تخم هایش پر کرده و جا برای ذخیره کردن عسل بسیار کم است لذا روی کندو یک نیم طبقه یا یک طبقه ی کامل به نام اطاق عسل یا طبقه دوم می گذاریم. زنبورها در گرمای مناسب هوا، فصل و محیط پر گل به سرعت این طبقه ی را با عسل پر می کنند. ساختمان طبقه بالای کندو اگر یک طبقه کامل باشد درست مثل طبقه پایین است با این تفاوت که دیگر کف و سقفی نداشته و تنها از یک جعبه 4 جداری و 10 قاب تشکیل می گردد، ولی اگر نیم طبقه باشد چنان که از اسمش نیز پیداست ارتفاع دیوارها معادل نصف ارتفاع دیوارهای طبقه پایین بوده و در نتیجه بلندی قاب هایش نیز برابر نصف قاب های طبقه پایین می باشد. ولی باز هم تعداد قاب های آن 10 عدد است. فاصله قاب ها با دیوار کندو از هر طرف نیم سانتی متر باید باشد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

moharam