عسل طبیعی

خواص دارویی عسل طبیعی
از گذشته تاکنون از عسل طبیعی در درمان بسیاری از بیماری‌ها استفاده شده است. مهمترین خاصیت عسل طبیعی، ضدمیکروب بودن آن است. در حالی که عسل یک ماده کاملاً خوراکی است و بایستی محیط خوبی برای پرورش میکروب‌ها باشد، ولی میکروب‌ها در معرض عسل نابود شده و اجساد آنها نیز به مرور از بین می‌رود. زیرا عسل طبیعی حاوی آنتی‌بیوتیک و آنزیم دیاستاز است. در گذشته از این خاصیت عسل برای از بین بردن پینه‌های دست و پا سود می‌جستند.
*عسل طبیعی حاوی آنتی‌اکسیدان است، از این رو مصرف آن برای سلامت قلب و عروق مفید است. عسل به سلامت پوست کمک می‌کند و ضد پیری است.
*در قدیم هر دارویی را با عسل مخلوط می‌کردند، زیرا خاصیت بهبودبخشی داروها را چند برابر می‌کرده و امروزه هم از عسل طبیعی در بسیاری از محصولات آرایشی و بهداشتی استفاده می‌کنند.
*عسل طبیعی در فراورده‌های ضدسرفه به‌طور مستقیم و غیرمستقیم استفاده می‌شود. مزه‌مزه و غرغره شربت عسل طبیعی برای برطرف کردن زخم‌های دهان و ورم‌گلو بسیار سودمند است. عسل ضد آسم است.
*عسل طبیعی با این‌که بسیار شیرین است، برای دندان‌ها و لثه مضر نیست، بلکه لثه‌ها را سالم می‌سازد و دندان‌ها را سفید می‌کند.
*دستگاه گوارش را پاک می‌سازد و ضداسهال است. در تحقیقات ثابت شده اثر بسیار مفیدی بر عفونت‌های معده با هلیکوباکتر پیلوری دارد. از این رو ضدزخم معده و دستگاه گوارش است.
*عسل طبیعی در درمان آب مروارید (کاتاراکت) مفید است.
*عسل طبیعی بادشکن است و برای معالجه قولنج روده (کُلیت) تجویز می‌شود و در مسمومیت‌های غذایی، دستگاه گوارش را پاک می‌سازد.
*دوست کبد و پادزهر است، پس در بیماری‌های کبدی مصرف آن مفید است. سکنجبینی که با عسل تهیه می‌شود، صفرابری ممتاز است.
*سنگ‌های کلیه و مثانه را از بین می‌برد. برای این منظور عسل را با کندر باید مصرف کرد.
*عسل طبیعی خواب‌آور است و به مبتلایان به بیماری کم‌خوابی توصیه می‌شود که قبل از خواب چند قاشق مرباخوری عسل میل کنند.
*برای رفع کم‌اشتهایی مفید است و کلاً جریان خون را در بدن بهبودبخشد. از این رو به رشد عضلات کمک می‌کند، پس برای بچه‌های کم‌اشتها و افراد ورزشکار بسیار مفید است.
*عسل طبیعی گرفتگی مویرگ‌ها را باز می‌کند و برای عروق بسیار مفید است. پس سالمندان اگر هر روز شربت عسل و لیموی تازه بنوشند، عمر طولانی‌تری خواهند داشت.
*حتی موم عسل طبیعی نیز خواص زیادی دارد و ماسک آن برای صورت، چین و چروک و فرورفتگی‌های پوست را می‌پوشاند و پوست را لطیف می‌کند.
*بررسی مقالات سال‌های 1984 تا 2001 نشان می‌دهد حداقل 25 تحقیق راجع به اثرات ضدزخم عسل انجام شده که نتایج آنها مثبت بوده است. عسل به عنوان التیام‌دهندۀ زخم و نگهدارندۀ پوست مورد تأیید قرار گرفته است. همچنین 40 مورد دیگر نشان داده، عسل دارای اثرات ضدخونریزی با موفقیت 88درصد بوده که این عمل به همراه اثرات ضدمیکروب نیز بوده است.
خاصیت ضدمیکروبی در عسل با PH حدود 3/2 تا 5 به آب‌اکسیژنه یا هیدروژن پراکسید مرتبط بوده که از تغییرات آنزیمی گلوکز به گلوکونیک اسید حاصل می‌شود. به هرحال اثرضد میکروبی عسل پس از گرم شدن یا در معرض آفتاب قرار گرفتن کاهش می‌یابد.
*عسل‌های تولیدشده از جنگل و کوه‌های اروپای مرکزی بیشتر از درختان کاج و عسل‌های حاصل از در نیوزلند از گیاه دارای خاصیت بسیار قوی ضدمیکروبی است و بر برخی میکروب‌ها از جمله استافیلوکوک اورئوس و اپیدرمیس و استرپتوکوکوس پیوژنز و آنتروباکتریاسه اثرات خوبی دارد. عسلی که در نیوزیلند و استرالیا از گیاه مذکور حاصل می‌شود در جهان منحصر به فرد بوده و به آن عسل می‌گویند.
سم‌شناسی: عسل ماده‌ای کاملاً خوراکی است، ولی در موارد استثنایی ممکن است به اسپور عامل بوتولیسم آلوده باشد که ایجاد سم کرده و مسمومیت‌زاست، به همین دلیل مصرف آن برای کودکان زیر یک سال ممنوع است. همچنین بعضی افراد ممکن است نسبت به دانه‌های گرده موجود در عسل حساسیت داشته باشند.
ممکن است بعضی از زنبورها به گل خرزهره و چند گل سمی دیگر عادت کنند و محصول سمی تهیه نمایند که البته این کار به ندرت اتفاق می‌افتد.
به‌هرحال از مصرف این ماده بسیار مفید غافل نشوید و از فواید زیاد آن سود بجویید.

عسل، درمان آلرژی
تحقیقات نشان داده استفاده از عسلی که از گل‌های یک منطقه تهیه شده می‌تواند آلرژی فصلی (که در اثر گرده گیاهان ایجاد می‌شود) را در ساکنین آن منطقه درمان کند. محققان علت را به وجود گرده‌های گل در عسل نسبت می‌دهند. در ضمن به تجربه مشخص شده که خوردن مخلوط لیموترش و عسل در آب ولرم می‌تواند به تسکین گلودرد و کاهش التهاب آن کمک کند.
عسل علیه سرطان
با توجه به نتایج به دست آمده از تحقیقات، عسل دارای ماده آنتی‌اکسیدان به نام پلی‌فنول است که می‌تواند به پیشگیری از تخریب بافت کولون (کولیت) کمک کند.
در ضمن، این ماده جمعیت باکتری‌های مفید روده را هم زیاد کرده و بدین وسیله موجب تقویت سیستم ایمنی بدن، کمک به هضم، کاهش کلسترول و پیشگیری از سرطان روده بزرگ می‌شود.
عسل تقلّبی
عسل به علت جایگاه ویژه‌اش از نظر ارزش معنوی، غذایی و دارویی در بین مردم، از قیمت نسبتاً بالایی برخوردار است. این مسأله باعث شده تا سوداگران طمّاع اقدام به تولید عسل‌های تقلبی نمایند. حدود یک قرن برای تولید عسل تقلبی از شربت شکر به عنوان مادۀ افزودنی استفاده می‌شد به خصوص در اروپا و آمریکا به جای عسل به فروش می‌رسید.
در بسیاری از کشورهای جهان هر شهد شیرینی مثل شیرۀ ذرت، نیشکر یا برنج و حتی شیرۀ قند را عسل می‌نامند. بنابراین باید قوانینی برای تطابق آنها با استانداردهای بین‌المللی عسل وجود داشته باشند. زنبورداران محلی علاقمندند قوانینی برای تشریح دقیق‌تر عسل و یا حداقل از نظر استانداردهای بین‌المللی برای محصول تولید شده داشته باشند تا کسانی که عسل تقلبی و عسلی واقعی تولید می‌کنند متمایز گردند.
در اکثر تقلب‌های ساده عسل از خصوصیت‌های خاص و استانداردهای کیفی قانونی خود تجاوز می‌نمایند. برای مثال مقدار ساکاروز بالای 8 درصد نشان‌دهندۀ اضافه نمودن شکر ساده یا شکر چغندر قند یا شهد ذرت با اسید هیدرولیز شده به آن است که باعث افزایش مقدار هیدروکسی متیل فورفورال می‌شود. البته نسبت‌های فروکتوز به گلوکز در این مورد شبیه به عسل طبیعی باقی می‌ماند. سودجویان با توجه به امکانات بومی خود از مواد و ترکیبات مختلفی برای تولید عسل تقلبی استفاده کرده‌اند گاهی از مواد دیگری به جای عسل استفاده شده، در مواردی موادی به عسل افزوده‌اند و در مواقعی با تغییرات شدید حرارتی و افزودنی، خواص آن را از بین برده‌اند.
انواع عسل تقلّبی
هرگونه تغییری در عسل مانند افزودن سایر مواد به آن تقلّب محسوب می‌شود. به طور کلی عسل تقلّبی می‌تواند به روش‌های گوناگونی تولید شود که در زیر به شرح آنها می‌پردازیم.
1-بخشی از عسل تقلبی
الف) با استفاده از زنبور: در این روش با استفاده از زنبور عسل به وسیلۀ تغذیۀ مصنوعی زنبوران با شربت قند و آب‌میوه‌ها و یا استفاده از عسلک، عسل مصنوعی یا تقلبی تولید می‌شود.
ب) بدون استفاده از زنبور: در این روش مستقیماً عسل طبیعی با مواد گلوکزی (شربت قند) و شیرۀ میوه‌ها مخلوط شده و عسل تقلبی تولید می‌گردد.
2-عسل صددرصد تقلبی
در این روش، عسل 100% مصنوعی بوده و از شیرۀ میوه‌هایی مانند خرما، توت و غیره یا از مواد گلوکزی (شربت قند)، مواد نشاسته‌ای و ... ساخته می‌شود که این عسل‌ها به هیچ وجه عطر و طعم عسل واقعی را ندارند.
عسل نشاسته یا شیرۀ گیاهی که در بسته‌بندی‌های پلاستیکی و بدون برچسب در گوشه و کنار بازارها عرضه می‌شود، فاقد بو و عطر بوده و فقط مزۀ شیرین دارد.
عسل عسلک
عسلک مایع شیرینی است که توسط زنبور عسل و بعضی حشرات مکنده (شته‌ها و شپشک‌ها) به ویژه شتۀ گیاهان و حشرات پولک‌دار که از گیاهان تغذیه می‌کنند بر روی برگ یا سایر اندام گیاهان مورد تغذیۀ آنها ساخته می‌شود که نسبت به عسل از طعم و کیفیت کمتری برخوردار است. اروپائیان برخی انواع عسلک را غذایی بسیار لذیذ می‌دانند به طوری که مجموعه‌ای از مورچه‌ها را در برخی جنگل‌ها برای تولید عسلک نگهداری می‌کنند. عسلک در زمان کمبود شهد اهمیت بیشتری داشته و احتمالاً روی برگ درختانی مانند بلوط، راش، سپیدار، نارون، گردوی آمریکایی، افراء، سدر، صنوبر، درختان میوه و غیره یافت می‌شود.
عسلک در سنجش با عسل، میزان لوولوز و دکستروز کمتر، رنگی تیره‌تر، قند، اسیدیته، خاکستر و نیتروژن بیشتری دارد.
این تفاوت‌ها پایه و اساس پیشنهاد کرکود و همکاران او (1961، 1960) برای تشخیص عسل و عسلک با اندازه‌گیری، خاکستر و میزان قندهای احیاء است.
قندهای عسلک به مراتب پیچیده‌تر از قندهای عسل بوده زیرا دو نوع آنزیم از حشرات مکنده (شته‌ها و شپشک‌ها) و زنبور عسل در تولید آن دخالت دارند. بسیاری از محققین قندهای عسلک را با استفاده از روش‌های مختلف تجزیه کرده‌اند.
عسلک دارای ملزیتوز اغلب درشان به سرعت شکرک می‌زند ولی در صورت وجود قند کافی، عسلک دارای ارلوز شکرک نمی‌زند. مسألۀ مهم آن که آنزیم‌های حشرات باعث کاهش مواد سمی شیرۀ گیاهان می‌شوند.
رافینوز نیز احتمالاً یکی از مواد تشکیل دهندۀ عسلک است.
برای تشخیص عسل از عسلک می‌توان از نور پلاریزه استفاده کرد هنگام عبور نور پلاریزه از عسلک این نور به سمت راست و از عسل طبیعی به سمت چپ منحرف می‌شود.
عسلک دارای مواد معدنی مانند پتاسیم، فسفر و آهن بیشتری نسبت به عسل است و به دلیل دارا بودن این عناصر بویژه نمک پتاسیم برای تغذیۀ زمستانی زنبورها مناسب نیست.
طعم و خواص عسلک مشابه ذرت یا ملاس نیشکر است و معمولاً به دلیل عدم دسترسی به آزمایش‌های کافی با عسل طبیعی اشتباه می‌شود.
عسل‌های مصنوعی شیرۀ میوه‌ها
این عسل‌ها مواد و ترکیباتی شبیه عسل طبیعی داشته که از تغلیظ آب‌میوه‌ها به طریق مصنوعی و صنعتی به دست می‌آیند و بدون دخالت زنبور از قند نیشکر و میوه‌های شیرین مانند خربزه، هندوانه، کدوتنبل و خرما تولید می‌شوند. این روش در ایران متداول نبوده ولی در بعضی کشورها مرسوم است. در سال‌های اخیر طرح تحقیقاتی تولید عسل از خرما آغاز شده که به شرح زیر می‌باشد:
عسل خرما برای اولین بار در سال 1370 توسط مؤسسه تحقیقاتی مهندسی زراعی وزارت کشاورزی از خرماهای ضایعاتی درجه 3 و 4 تولید و به بازار آمد. این عسل شیرۀ تغلیظ شدۀ خرما است که با فرآیند فیزیکی از نظر رنگ، عطر و مزه فرآوری شده و تمام ترکیبات ناشناخته آن در آزمایشگاه معلوم شده است.
عسل خرما در واقع عصارۀ خرما بوده که به وسیلۀ روش استخراج و جداسازی جامد – مایع به وسیلۀ فیلتراسیون بی‌رنگ، بی‌عطر و تا حدی خوش‌طعم می‌شود، سپس در شرایط خاصی از درجۀ حرارت و فشار (به طوری که دوباره شکل ظاهری نامناسبی پیدا نکند)، به میزانی تغلیظ شده که آب آن پایین‌تر از حداقل لازم برای رشد باکتری‌ها گردد.
عسل خرما که خصوصیات فیزکی و شیمیایی بسیار نزدیکی با عسل طبیعی دارد از هر نوع خرما و از هر درجه‌ای قابل بازیافت است.
کارشناسان معتقدند از هر یک کیلوگرم خرمای درجه 3 و 4 و یا ضایعاتی کارگاههای بسته‌بندی به طور متوسط 300 گرم عسل، فرآوری می‌شود که این مقدار را می‌توان تحت شرایطی تا 450 گرم نیز افزایش داد. تولید انبوه عسل خرما از راه ایجاد یک کارگاه صنعتی در مؤسسه تحقیقاتی زراعی در دست مطالعۀ پژوهشی می‌باشد.


عسل مسموم
عسل مسموم حداقل از سال 401 قبل از میلاد مسیح مشکلاتی را به وجود آورده است. البته هنوز هم مواردی از مسمویت توسط این منبع گیاهی در این منطقه گزارش می‌شود.
هنگامی که ترکیبات مسموم‌کنندۀ طبیعی گیاهان را مورد بررسی قرار می‌دهیم، مشاهده می‌کنیم که انتقال آنها از شهد به عسل به سادگی انجام‌پذیر است. زنبورداران از زمان شگفتن گل‌هایی با شهد مسموم، مانند گل صدتومانی، اریکاها و غیره آگاهند و سعی می‌کنند عسل آنها را وارد بازار نکنند. عسل‌های تجاری موجود، بسیار کم مسموم‌کننده هستند در برخی موارد، زنبورها توسط مواد مسموم‌کننده از بین رفته و جمعیت آنها به شدت ضعیف می‌شود.
بیورنسیدی و وانسل (1936)، 12 مورد مرگ زنبورها را در آمریکا گزارش نمودند و منبع آنها را گیاهان یاسمن زرد، شاه بلوط کالیفرنیایی، دان لوکو، خربق غربی و چوب چرمی جنوبی یا تی تی سیاه ذکر کردند.
مواد مسموم‌کنندۀ دیگری که از عسل به دست آمده‌اند مانند اسکوپولامین از، آتروپین از دانه و از یاسمن زرد، آلورنیتین و 6 آلکالوئید پیرولیزیدین می‌باشند.
وایت(1973) انواع عسل مسموم را به طور مشروح مورد مطالعه قرار داده است. در آخرین گزارش او اطلاعات مربوط به مواد مسموم‌کننده، میزان مسمومیت آنها، علایم مسمومیت و ساختار شیمیایی 6 ماده مسموم‌کننده ارائه شده است.
مسمومیت تعدادی گیاه در زلاندنو نیز مورد بررسی قرار گرفته و گیاهان مشکوکی مانند توتو خطرناک اعلام شده است این گیاه شهد مشکوک نداشته ولی عسلک آن دارای مادۀ مسموم‌کنندۀ است به طوری که منطقه‌ای به مساحت 1000 مایل، زنبورداری ممنوع شده است.
اصولاً این نوع عسل برای انسان زیانبار و مصرف آن عوارضی نظیر: سرگیجه، تهوع و دردهای شدید گوارشی ایجاد می‌کند. انواع عسلی که استشمام آن ایجاد عطسه کرده و یا خوردن آن مستی و سکر آور است و چشیدن آن گلو را به سوزش می‌آورد، این‌گونه عسل‌ها سمّی بوده و برای تغذیه و مصرف مطلوب نیستند.

شناخت عسل تقلبی
شناسایی عسل‌های تقلبی به وسیلۀ روش‌های ارزیابی عسل شامل روش‌های آزمایشگاهی ساده، روش‌های تجربی، روش‌های آزمایشگاهی پیچیده و روش‌های آزمایشگاهی جدید ایزوتوپ امکان‌پذیر است. به طور کلی در بحث سلامتی و طبیعی بودن عسل همواره باید مسأله کیفیت و چگونگی کنترل آن در نظر گرفته شود.
روش‌های ساده موجود برای جستجوی تقلبی بودن عسل بدون ابزار آزمایشگاهی براساس مزه، چسبندگی یا خاصیت حلاّلیت در آب سرد می‌باشد. اگر قطره‌ای از عسل طبیعی در آب سرد ریخته شود، حالت چسبندگی خود را حفظ نموده و به سرعت حل نمی‌گردد، این حالت بیشتر در عسل خالص روی می‌دهد. این موضوع به وضوح در مقابل نور در زمینه‌ای تیره قابل رؤیت است. اگر اطراف قطره یا رشته جریان باریک عسل در زمان ریزش آن از هم بپاشد، احتمالاً عسل تقلبی بوده یا حاوی مقدار زیادی آب است. در هر حال باید از سایر عسل‌ها جدا شده تا آزمایش‌های دقیق‌تری بر روی آن صورت گیرد.
وایت و همکاران او (1988) تکنیک‌های آزمایشگاهی نسبتاً ساده‌ای را توضیح داده‌اند و آزمایش کیفی عسل را جهت تقلبی بودن و فساد آن تنظیم کردند. بیانچی (1991 در اسپانیا) در نشریه حتی روش‌های ساده‌تری را تشریح نمود.
هر کنترلی باید حاوی تأییدیه عملی مناسب تکنیک‌های فرآیند نهایی باشد یعنی ثبات خصوصیات برای نگهداری رنگ، ظاهر، استحکام فیزیکی، طعم و بو مهم است. نمونه‌ای از هر دسته تست شده بایستی تحت توزیع طبیعی و شرایط انباری برای کنترل نیمه عمر محصول حفظ شود.
به طور کلی کنترل کیفی عسل دارای دو اصل است: تعیین تقلبی یا طبیعی بودن عسل و تعیین کیفیت که برای پاسخگویی به نیازهای فردی یا بازار. حدود ترکیبات عسل طبیعی به وسیله روش‌های تجزیه و تحلیل رسمی بین‌المللی است. در بسیاری از کشورها قوانین و مقررات محدودکننده‌ای برای تجارت محصول وجود دارد که بایستی مورد توجه قرار گیرند. استانداردهای کیفیت قانونی به منظور حمایت از مصرف‌کننده، برای تهیه‌کننده و هم برای مصرف‌کننده وجود دارد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید