عسل طبیعی

جمع آوری شهد گل ها توسط زنبور عسلجمع آوری شهد گل ها توسط زنبور عسل
شهد گل که معمولاً توسط غدد مترشحه ی شهد تولید می شود معمولاً در داخل گل ها و گاهی در دیگر اعضای گیاهان موجود است. این ماده مایع شیرینی است که زنبورها در جریان ملاقات گل ها و گرده افشانی آن ها در داخل چینه دان یا عسل دان خود جمع آوری کرده و به کندو حمل می کنند. ترکیب شهد اساساً از انواع قندها و آب می باشد. زنبورهای چراکننده به منظور جمع آوری شهد و گرده گل معمولاً از تحریکات بینایی و بویایی استفاده می کنند. پس از یافتن گل های مناسب روی آن ها فرود آمده، سپس خرطوم خود را به طرف محل استقرار شهد دراز می کنند و در صورتی که شهد وجود داشته باشد آن را مکیده و به داخل عسل دان خود منتقل می کنند و در صورتی که شهد نداشته باشد سریعاً به گل دیگری منتقل می شوند.
مطالعات نشان داده است که زنبورها بدون وارد کردن خرطوم خود در داخل گل ها قادر نیستند که وجود یا عدم وجود شهد را در آن گل درک کنند.
زنبور چراکننده برای تهیه ی یک محموله ی شهد (یک چینه دان پر از شهد) مثلاً از گل های شبدر شیرین، لازم است چندین گل را ملاقات کرده و شهد آن ها را بمکد ولی به هر حال تعداد گل های ملاقات شده برای دریافت یک محموله شهد بستگی به نوع گیاه و کمیت و کیفیت شهد آن ها دارد. مدت زمان لازم برای جمع آوری یک چینه دان شهد نیز به عنوان مختلفی از جمله نوع گیاه، کیفیت و کمیت شهد گل های آن، شرایط آب و هوایی و غیره دارد ولی برای گل های شبدر شیرین، این مدت از 27 تا 45 دقیقه گزارش شده است.
یک زنبور چراکننده برای جمع آوری شهد گل ها روزانه به طور متوسط 10 مرتبه از کندو خارج می شود. وزن متوسط یک محموله شهد حدود 40 میلی گرم و بزرگترین محموله شهد حدود 70 میلی گرم گزارش شده است.
زنبوری که محموله ی شهد را به داخل کندو می آورد در صورتی که جریان شهد طبیعی کم باشد در بین سایر زنبورها حرکت کرده تا این که مقداری از شهد را به زنبور دیگری تحویل دهد و بقیه را به چند زنبور دیگر خواهد داد. ولی در صورتی که جریان شهد طبیعی فراوان باشد، زنبور آورنده شهد پس از وارد شدن به داخل کندو در روی سطح شان اقدام به رقص مخصوصی کرده و اطلاعات مختلفی را در مورد منبع غذا در اختیار سایر زنبورها قرار می دهد.
در جریان این رقص مقداری از شهد را نیز در اختیار زنبورهای اطراف خود قرار می دهد ولی بعداً قسمت عمده ی شهد خود را به یکی از زنبورهای داخل کندو خواهد داد. در جریان این انتقال، زنبور آورنده شهد، آرواره های خود را کاملاً باز کرده و یک قطره شهد را روی قسمت قاعده خرطوم خود می فرستد، قسمت انتهای خرطوم در زیر چانه خمیده می شود. زنبور دریافت کننده در مقابل وی قرار گرفته و خرطوم خود را به طرف زنبور آورنده شهد دراز و شهد را از بین آرواره های آن می مکد در خلال انتقال شهد بین دو زنبور شاخک های آن ها دائماً در حال ارتعاش و تماس با یکدیگر است.
زنبور آورنده شهد اغلب پس از تخلیه ی محموله ی خود بلافاصله کندو را به طرف مزارع و باغات ترک می کند ولی معمولاً پس از تخلیه ی محموله مدتی در کندو باقی می ماند و پس از خوردن مقداری غذا مجدداً به چرا می رود.
تبدیل شهد به عسل و ذخیره کردن عسل
برای تولید عسل از شهد گل ها دو نوع فعل و انفعال صورت می گیرد:
الف ـ‌ فعل و انفعالات شیمیایی بر روی قندهای شهد.
ب ـ  فعل و انفعالات فیزیکی که باعث تنظیم رطوبت عسل و یا از دست دادن آب اضافی آن می گردد.
پس از آن که شهد به عسل تبدیل گردید درب سلول های محتوی عسل به وسیله ی زنبورها با استفاده از موم بسته می شود. مقدار قندهای موجود در شهد گل ها متغیر است ولی تمام آن ها حاوی مقادیر متفاوتی ساکاروز می باشند. به واسطه ی عمل آنزیم انورتاز که در دستگاه گوار زنبور تولید می شود ساکاروز شکسته و به قندهای ساده گلوگز وفروکتوز تبدیل می شود. پس از آن که زنبور کارگری که وظیفه ی تبدیل شهد به عسل را عهده دار است شهد را از زنبور چراکننده دریافت کرد، به گوشه ای خلوت در داخل کندو رفته و قطره ای از آن را به محل قطعات دهانی بر می گرداند و شروع به یک سری فعالیت های فیزیکی بر روی آن می کند. بدین ترتیب که با باز و بسته کردن آرواره ها و خرطوم خود مرتباً آن قطره را به عقب و جلو می برد و آنقدر این کار را تکرار می کند تا آب اضافی آن را تبخیر کند. مراحل تغییر و تحولات شیمیایی یعنی عمل انورتاز برای تبدیل ساکاروز به گلوکز و فروکتوز از همان ابتدای جمع آوری شهد شروع می شود و تا پایان مرحله ی عملیات فیزیکی نیز ادامه دارد ولی ممکن است این عمل تا این جا پایان نپذیرد. در هر صورت پس از پایان عملیات فیزیکی روی شهد زنبور کارگر مربوطه در جستجوی سلول های خالی و یا نیمه خالی برای تخلیه عسل می پردازد تا این که بالاخره آن را در سلول ها تخلیه کند.
هنگامی که شهد زیادی به داخل کندو آورده می شود، زنبورهای کارگر بلافاصله اقدام به تبدیل آن به عسل نمی کنند، بلکه ابتدا آن را در سلول ها قرار می دهند و بعد سر فرصت اقدام ه تبدیل می کند. برای تبدیل شهد به عسل ساعت ها وقت مصرف می شود. لازم است در این جا به واژه های شهد، عسل خام و عسل رسیده توجه شود. همان طور که قبلاً تعریف شد شهد مایع شیرینی است که توسط غدد شهدزای گیاهان ترشح و توسط زنبورها به کندو آورده می شود. از زمانی که شهد به کندو آورده شد و در سلول های شان مستقر گردید تا قبل از این که غلظت آن به حد عسل طبیعی برسد به آن عسل خام گفته می شود. عسل رسیده موقعی حاصل می شود که ترکیب عسل خام و غلظت آن تغییر یافته و به صورت عسل طبیعی در آمده و در سلول های شان ذخیره گردد.
مطالعاتی که تاکنون انجام شده مبین این است که شهدی که حاوی 45 درصد قند باشد پس از آن که توسط زنبورها در سلول های شان به صورت عسل خام ذخیره شد، حاوی 60 درصد قند می باشد و این افزایش غلظت صرفاً به خاطر عملیات فیزیکی است که زنبورها در همان مراحل اولیه روی آن انجام داده اند.
سرعت تبدیل شهد به عسل علاوه بر عوامل فوق به فاکتورهای دیگری از جمله شرایط آب و هوایی، شرایط شهد موجود در طبیعت، جمعیت کلنی، مقدار و غلظت شهد آورده شده در کندو در واحد زمان، مقدار حجره های خالی قابل استفاده، درجه حرارت، رطوبت و تهویه داخل کندو بستگی دارد. سرعت تبدیل شهد به عسل در داخل کندو نسبت مستقیم به درجه حرارت و نسبت معکوس با رطوبت داخل کندو دارد. بقیه فاکتورها نیز به نسبت های مختلف موثرند. جریان هوا در داخل کندو، سرعت تبخیر آب شهد را افزایش می دهد. به همین دلیل در مواقعی که رطوبت محیط خارج بیشتر از کندو باشد نتیجه برعکس است و عکس به واسطه ی خاصیت رطوبت پذیری اش مقداری از رطوبت هوا را گرفته و رقیق می شود. مطالعات محققین نشان داده است که لزوم عمل تهویه در جریان تبدیل شهد به عسل خصوصاً هنگام تابستان بسیار حائز اهمیت است و به ازای هر زنبور چراکننده و آورنده شهد تقریباً دو زنبور در داخل کندو مشغول عملیات تبدیل شهد به عسل خواهند بود.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید