عسل طبیعی

تبدیل کندوها
مقصود از تبدیل کندو، بیرون آوردن جمعیت زنبور عسل از کندوی قدیمی مثل کندوی تنه درختی و کندوی سبدی و ... و ریختن جمعیت آن به داخل کندویی مدرن و جعبه ای با قاب های متحرک می باشد. به صورتی که زنبورها و شان ها در این نقل و انتقال و تعویض کندو کمترین صدمه را تحمل کنند. این کار اصول و فنونی دارد که کمی دیرتر، در همین فصل، به شرح آن خواهیم پرداخت.
هم اکنون در ایران بیش از 5/1 میلیون کندوی زنبور عسل سرشماری شده است. تا چند سال پیش از این، بیش از 85 درصد آن کندوها جعبه ای بودند و تنها حدود 15 درصد را کندوهای محلی تشکیل می دادند و بیشتر کندوهای جعبه ای موجود در ایران از نوع لانگستروت می باشند. امروزه تعداد کندوهای محلی به 5 درصد رسیده است.
اولین کندوهای جعبه ای در ایران به وسیله ی یکی از ارامنه که در جنگ اول جهانی در سال 1915 از کشور روسیه (گرجستان) به ایران آمده بود در سال 1298 خورشیدی ساخته شده و در اطراف مشکین شهر در آذربایجان مورد بهره برداری قرار گرفت. اندازه آن با اندازه همه ی انواع کندوهای بین المللی فرق دارد. این نوع کندوها که در آذربایجان به نام کندوهای اردبیلی نامیده می شوند، هنوز هم در بعضی از نقاط این استان وجود دارند و مورد استفاده قرار می گیرند. اندازه این کندوها حدود 75 سانتی متر بوده و عرض و ارتفاعش مساوی و تقریباً 25 سانتی متر می باشند.
عیب بزرگ کندوهای تنه درختی یا سبدی در عدم امکان کنترل وضع داخلی آن ها به ویژه غیر متحرک بودن قاب هایش می باشد که هر نوع کار کردن با زنبورها را غیر ممکن می کند. این نوع کندوها را نمی توان به طور مصنوعی تغذیه کرد. در صورت بروز بیماری در جمعیت، هیچ نوع کمکی از شما بر نمی آید و ناچارید زنبورها را به حال خودشان رها کنید که بمیرند یا ضعیف گردند وی ا بر حسب اتفاق نجات یابند. هرگاه محیط از لحاظ شهد و گرده گل جالب بود، شما نمی توانید زنبورها را تشویق به حمل مقدار زیادتری از شهد و عسل به کندویش کنید، حال آنکه همین کار در کندوی جعبه ای برای تان عملی بس ساده و پیش پا افتاده است. کافی است که قاب های پر از عسل داخل کندو را برداشته و به جای آنها قاب های خالی آویزان کنید. همین و بس. کندوهای محلی کم محصولند و حداکثر محصول شان از 10 کیلو در سال معمولا تجاوز نمی کند، در صورتی که مقدار محصول کندوهای جعبه ای، در صورت مساعد بودن محیط و یا انجام چند مهاجرت به 10 برابر این مقدار هم می تواند برسد. در استرالیا و نیوزلاند برداشت 150 کیلو عسل در سال از یک کندو کار فوق العاده ای نیست. ما در شرایط همین کشور با استفاده از چند مهاجرت به موقع کندویی 96 کیلو عسل هم برداشت کرده ایم. مهاجرت دادن کندوهای محلی اگر غیر ممکن نباشد لااقل بسیار مشکل است.
کندوهای غیر اقتصادی محلی تا اوایل همین قرن هم در اروپا و آمریکا وجود داشتند ولی آخرین آنها در دهه ی اول قرن بیستم میلادی تبدیل به کندوهای جعبه ای شده و دیگر از آن ها خبری نیست. در ایران متأسفانه هنوز تعداد کندوهای محلی طبق آخرین آمار حدود 75029 عدد می باشد. این کندوها را به دلیل اقتصادی نبودن باید هر چه زودتر تبدیل کرد. زمان تبدیل در بهار وقتی است که:
الف ـ‌ هوا زیاد گرم نباشد (حدود 20 درجه سانتیگراد) تا وقتی که شان ها را از کندو بیرون می آورید زیاد نرم نشده و خراب نگرده و در نتیجه لاروهای موجود در آن بی جهت تلف نگردند.
ب ـ‌ محیط، گل و شکوفه فراوان داشته باشد چون تنها در این صورت است که جمعیت پس از انتقال به کندوی جعبه ای قادر خواهد بود که تمام خرابی ها و کمبودهای ایجاد شده در اثر انتقال و تبدیل را جبران کرده، خود را نجات دهد. تبدیل در محیط بی گل و گیاه و حتی کم گل همیشه بی نتیجه خواهد بود و زنبورها پس از مدتی در کندوی تازه خواهند مرد. و اما اینکه چگونه تبدیل را می توان انجام داد.
تبدیل عادی
همان طوری که در تصویر دیده می شود یک کندوی محلی (سبدی) و یک کندوی مدرن پلاستیکی در نزدیکی یکدیگر قرار دارند. کندوی سبدی پر از زنبور است و شان ها نیز به جدارش چسبیده اند. کندوی پلاستیکی خالی است.
تصمیم داریم زنبورهای کندوی سبدی را به داخل کندوی پلاستیکی انتقال دهیم. برای این کار باید نخست جای کندوی پلاستیک و سبدی را با دقت زیاد با هم عوض کنیم. در این تعویض جا، موضوع مهم این است که باید خیلی دقت کرد تا سوراخ پرواز کندوی پلاستیکی تا آنجا که ممکن باشد دقیقاً در همان نقطه ای قرار گیرد که قبلاً سوراخ پرواز کندوی محلی قرار داشت.
دلیل این کار هم این است که چون کندوی محلی از ماه ها قبل در همان نقطه قرار داشته، زنبورهایش هنگام ورود و خروج به این نقطه عادت کرده اند. همیشه در بازگشت به کندویشان به همین نقطه که آن را در مغزشان بخاطر سپرده اند با جهت یابی برگشته و از آن جا از راه سوراخ پرواز به داخل کندو رفته اند. زمانی که کندوها را عوض کرده و کندوی پلاستیکی را به جای کندوی سبدی گذاشتیم. زنبورهایی که در خارج از کندو بودند و شهد وگرده گل جمع می کردند، در بازگشت وقتی که به سوراخ پرواز کندوی تازه می رسند، نخست مدتی در همانجا به این طرف و آن طرف رفته و سرگردان می شوند چون رنگ و فرم کندویشان به کلی عوض شده و کندوی تازه برایشان ناآشنا است ولی بالاخره به داخل کندوی تازه پلاستیکی رفته و به جستجوی جمعیت خود و ملکه می پردازند.
از طرف دیگر در دو طرف خارجی چند قاب خالی با میخ های خیلی ریز (هر قاب و سمت 12 تا 15 میخ) می کوبیم، آن گاه تنها یک سمت تمام قاب ها را بندکشی می کنیم. برای این کار می توانیم از بند نازک نخی یا بند نایلونی و یا بهتر از همه، سیم گالوانیزه استفاده کنیم. بدین طریق یک سمت قاب بند کشی یا سیم کشی می گردد.
سطح یک تخته بزرگ را با ابر پوشانده، قاب سیم کشی شده را رویش قرار می دهیم به طوری که سطح سیم کشی شده در زیر قرار گیرد. شان ها را یکی پس از دیگری از داخل کندوی سبدی با چاقویی نیز یا کاردک بریده، زنبورهایشان را نخست داخل کندوی پلاستیک خوب تکان می دهیم. آن گاه با یک برس یا یک پر مرغ و یا پر غاز بقیه زنبورهایی را که روی شان ها می باشند را هم به داخل کندوی پلاستیکی می ریزیم. توجه فوق العاده را باید روی ملکه تمرکز داد تا حتماً وی را به چشم دیده و سالم به آرامی داخل کندوی پلاستیکی فرستاد بدون این که کوچکترین صدمه ای ببیند.
شان های بدون زنبور را روی بندها یا سیم های قاب می گذاریم و آن را با موم وصله کاری می کنیم، تا آن جا که ممکن است سطح قاب را به کمک شان های قطعه قطعه شده پر می کنیم. بعد از اتمام این کار سطح دیگر قاب را هم که قبلاً میخ کاری کرده بودیم بندکشی می کنیم به طوری که تکه های موم بین 2 بندکشی قرار گیرند. پس از همه ی این کارها قاب ها را داخل کندو آویزان می کنیم تا زنبورها کار تعمیر موم های صدمه دیده را شروع کنند. در صورت کمبود مواد غذایی یعنی عسل در داخل شان هایشان تغذیه مصنوعی با شربت یک به یک یعنی شربتی که با 1 لیتر آب و 1 کیلو شکر تهیه شده نباید فراموش گردد. تغذیه مصنوعی را اقلاً یک هفته هر شب با وجود فراوانی شهد در محیط باید ادامه داد. در صورت لزوم به جای شکر از عسل استفاده می کنیم.
این بود نحوه تبدیل کندوها که متاسفانه نتیجه اش چندان موفقیت آمیز هم نیست و حداکثر 40 تا 50 درصد از تعداد جمعیت های کندوها تبدیل شده زنده می مانند. به علاوه در حین تبدیل خیلی از اوقات ملکه ها در لابلای شان های کندو تلف می گردند. تبدیل کندوها همیشه مترادف با نیش خوردن های فراوان نیز می باشد که برای شخص تبدیل کننده درد و ناراحتی زیادی به همراه دارد.
تبدیل فنی
برای این که همه ی این دردها و ناراحتی ها را نداشته باشید. روش دیگری در تبدیل کندو را برای تان شرح می دهم که خود به آن عمل کرده ام و در آن نه ملکه ای تلف می گردد و نه زنبوری. موفقیت شما در این روش به جای 45 تا 50 درصد، نزدیک صد در صد خواهد بود. از این ها هم گذشته به میخ کوبی و بندکشی هم نیازی ندارید و در انجام آن معمولا حتی یک نیش هم نخواهید خورد.
الف ـ‌ اساس این روش در مجبور کردن جمعیت های موجود در کندوهای محلی به بچه دادن است، آن هم به هر طریقی که ممکن است، چه از راه تقویت جمعیت و چه به وسیله ی تنگ کردن کندوها.
بچه ها وقتی که از کندوها خارج گشته و روی درخت آویزان شدند آن را داخل یک کندوی جعبه ای ریخته و پس از یک ساعت چند دیواره داخل کندو آویزان کنید. سه روز پس از گرفتن بچه، تغذیه شان را شروع کرده، چند شبی این کار را ادامه دهید. بدین طریق بچه ای را که از داخل کندوی محلی بیرون آمده،‌ در داخل کندوی مدرن جعبه ای سکنی داده اید و این همان تبدیل کندو است که قبلا با آن همه زحمت و ناراحتی انجام می دادید.
ب ـ‌ راه دیگر تبدیل، عبارت است از تغییر محل کندوی محلی قدیمی.
در جای کندوی محلی قدیمی یک کندوی جعبه ای مدرن می گذارند. تا همه ی زنبورها قادر به پرواز به داخل آن برگردند. داخل کندوی جعبه ای تعدادی شان بافته شده خالی با کمی عسل و به ویژه یک قاب با لاروهای یک تا سه روزه آویزان می کنند تا زنبورهای این جمعیت که ملکه ندارند (چون ملکه در کندوی محلی باقی مانده است) بتوانند با استفاده لاروهای مزبور برای خودشان ملکه ای تازه تولید کرده و قادر به ادامه ی زندگی گردند.
ج ـ‌ همان کاری را که در بالا انجام داده اند این جا هم عمل می کنند. تنها به جای دادن یک قاب با لاروهای یک تا سه روزه، یک ملکه ی جفت گیری کرده در قفسه ای که سوراخ خروجی آن با خمیر شیرین گرفته شده می دهند. که یکی دو روز پس از قبول شدن تخم گذاری را شروع می کند. ارجحیت این روش نسبت به روش قبلی در این است که دیگر لزومی ندارد که یک ماه منتظر تولد و جفت گیری کردن ملکه انتظار کشید تا تخم گذاریش را شروع کند.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید